GÖZLERİMİ DE AL
NEŞE ÜREL
Bir 8 Mart daha geldi iyi dilekler, kutlamalar, güller, karanfiller ortaya saçılacak. Ama kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetleri azalmadan artarak sürüyor. Her 8 Mart’ta aklıma gelen bir filmi sizlerle paylaşmak istiyorum. 2004 yılında başlatılan bir kampanya vardı: ‘Aile İçi Şiddete Son!’, bu kampanyayla aynı zamanda vizyona giren bir filmdi bu: Gözlerimi De Al (Iciar Bollain, 2003). Evlilikte uygulanan şiddeti ele alan bu dram, gerçekçi hikayesini tarafsız bir bakışla ve olağanüstü duyarlılıkla anlatıyor.
Kampanya kapsamında yapılan özel gösterime katılan yönetmen Iciar Bollain yaptığı basın toplantısında filmini neden çektiği konusunda şunları söylüyor: ‘Ben bir çifti hem kadını hem de erkeği anlamaya çalıştım. Bir kadının neden kendine şiddet uygulayan adamla yaşamaya devam ettiğini, bir adamın sevdiğini söylediği kadını neden dövdüğünü anlamaya çalıştım.’ İşte bu cümle filmin ana fikri bence.
1967’de Madrid’de doğan yönetmen, senarist ve oyuncu Icíar Bollaín kariyerine 15 yaşında oyuncu olarak Victor Erice’nin Güney filmiyle (1983) başlar. Tam adı: María Icíar Bollaín Pérez-Mínguez olan yönetmen, Sinemada ve Görsel-İşitsel Medyada Kadınlar Derneği’nin (CIMA) kurucularındandır. Kendine özgü tarzı ile İspanya’nın önemli kadın yönetmenlerinden biridir. Gökyüzünde Bir Ayna (2011), Yağmuru Bile (2010), Zeytin Ağacı (2016) gibi sömürgecilik ve çevre duyarlılığını vurgulayan filmler çekmiştir. Festivallerde gösterilen filmleri ile çoğundan ödülle döner ve en çok Goya ödülü alan yönetmen unvanını taşır.
İstatistiklere göre dünyada her dört kadından biri evlilikte şiddetle karşı karşıya kalmakta. Bir kadına uygulanan şiddetten bahsederken söz konusu olan sadece dayak değil, aşağılama, gururuyla oynama ve özgüvenini yitirmesine neden olmak da kadına uygulanan şiddettin psikolojik yönüdür.
Pilar ve Antonio filmdeki geriye dönüşlerden anlaşıldığı üzere sevişerek evlenen bir çifttir. Antonio’nun uyguladığı şiddet dayanılmaz olduğunda, bir gece yarısı küçük oğluyla birlikte evi terk eden Pilar, kız kardeşi Ana’nın yanına sığınır. Şiddete karşın Antonio’ya sevgisi hala bitmemiştir. Onun tekrar kur yapması, değişeceğine söz vermesi Pilar’ı yumuşatır. Aralarında var olan tensel uyum da tekrar bir araya gelmelerinde rol oynayacaktır. Ama aşk ve tenlerde yakalanan bu uyum ilişkilerini kurtarmaya yetecek midir? Pilar, Antonio’nun değişeceğine inanarak, kız kardeşi Ana’nın ve arkadaşlarının uyarılarına karşın tekrar denemeye karar verir. Eve dönmesinin nedeni ne çocuğunu babasız büyütmek istememesi ne de annesinin ‘Hiçbir evlilik bir kadının yalnız yaşamasından daha kötü değildir’ (!) sözüdür. O Antonio’yu hala sevmektedir. Ama bu sevgi onurunun ayaklar altına alındığı, ruhunun parça parça edildiği balkon sahnesi ile bitecektir. Pilar karakola gittiğinde gösterecek ‘belirgin’ bir yara bulamaz. ‘Fiziksel hasar yok, çünkü sorun daha derinlerde’ dediği sahne filmin en duyarlı ve en iç acıtan sahnesi. İnsanın en sevdiği insanı böylesine incitebilmesi inanılmaz bir durum.
Filmin en gerçekçi sahnelerinden biri de Pilar ile Antonio’nun kaçamak olarak sevişmeleridir. Tensel uyumun sergilendiği bu duygulu sahnede bile veren yine kadındır. Pilar bütün organlarını parça parça Antonio’ya verir. Buna gözleri de dahildir. Gözlerini alarak Pilar’ın hayatı ve gerçekleri görmesi engellenmek istenir ama artık bu çok zordur.
Kadının erkekten, erkeğin kendi zaaflarından korkması duyarlı bir tarzda dile getirilmiş. İki tarafın zaaflarını da tarafsız bir bakışla anlatıyor film. Erkek şiddete olan zaafını kabul ederek psikoloğa gidiyor ve grup terapisine katılıyor. Bir süre öfkesini yenmeyi başaran erkek, kadının birey olma yolunda attığı adımları kabullenemeyerek şiddete geri dönüyor.
Film, İspanya’nın tarihi dokusunun çok belirgin hissedildiği Toledo’da çekilmiş. El Greco’nun tabloları üzerinden filmin konusuna göndermeler yapan yönetmen, Pilar’ın yaralarını da sanat ile sardırıyor.
Ulusal ve Uluslararası 22 festivalde 48 ödül alan Gözlerimi de Al, ele aldığı konuyu inandırıcı kılmada çok başarılı, çarpıcı bir film. Filmi bugüne kadar izlemediyseniz mutlaka izleyin, sağlam ve incelikli senaryosu, usta oyunculukları ile başarılı bir film izleyeceğinizden emin olabilirsiniz.
