İsveç Kadın Akademisyenler Derneği (KAF) 1904 yılında kuruldu
Dünyanın en eski kadın akademisyen derneklerinden biri olan KAF, 1904 yılında Akademik Eğitimli Kadınlar Derneği (ABKF) adıyla kuruldu. Daha sonra, (1947 yılında) adı Kadın Akademisyenler Derneği (KAF) olarak değiştirildi. Derneğin kurucusu, Fransız Dili ve Edebiyatı alanında uzman Fil. Dr. Anna Ahlström’dü. Derneğin ilk toplantısı, Ahlström’ün Stockholm’de yeni kurduğu kız okulu Nya Elementarskolan’da (Yeni İlkokul) gerçekleşti.
Derneğin kuruluş nedeni
Arka plan şöyleydi: Kadınların yüksek teorik eğitim almasına karşı yaygın bir muhalefet vardı. Kadınlar hem fiziksel hem de zihinsel olarak erkeklerden aşağı görülüyordu. Gerçi 1873’te kadınlara üniversite eğitimi hakkı verilmişti, ancak reform oldukça “zararsız”dı çünkü anayasaya göre kadınlar devlette daha yüksek mevkilere erişemiyordu. Bu tür mevkiler “İsveçli erkeklere” ayrılmıştı.
Temel hedefler: Erkeklerin üst düzey pozisyonlardaki tekelini yıkmak
ABKF’nin en önemli hedeflerinden biri, anayasayı değiştirmek ve erkeklerin bilgi ve meslekler üzerindeki tekelini kırmaktı. Öncüler, modern bir toplumda doğum veya eğitim ve yeterliliklerden üstün olmaması gerektiğine inanıyordu. Yetenek cinsiyetten üstün tutulmalıydı. Dernek, başlangıçta kadınların daha yüksek mevkilere gelme ve eşit ücret hakkı için mücadele eden ulusal bir örgüt olarak hizmet veriyordu.
Daha yüksek mevkilere ulaşma hakkı için mücadele
Mücadele, Derneğin kendi yayınımız olan Forbidden frukt på kunskapensens träd (Bilgi Ağacının Yasak Meyveleri) de dahil olmak üzere, uzun bir kitap ve tez serisinde anlatılmaktadır. Anayasayı değiştirmek için bir araya gelen kadın akademisyenler iyi eğitimliydi ve toplumun elit bir tabakasına mensuptu. Çeşitli yollarla kamuoyu oluşturarak siyasi iktidar oyununa müdahale edebilecek kaynaklara sahiptiler. Yaklaşık yirmi yıllık bir mücadelenin ardından hedefine ulaşıldı ve Nitelik Yasası 1925’te yürürlüğe girdi.
Kaf’ın İlk başkanları
Derneğin ilk başkanı hukuk doçenti Elsa Eschelson’du. Yerine 1910 yılında İsveç’in ilk kadın doktoru Karolina Widerström geçti. Derneğin 1914’teki onuncu yıldönümünü kutlamak amacıyla ABKF, akademik dereceleri tamamlayan kadınların bir kaydını yayınladı. Bu kayıt, o yıla kadar İsveç’te mezun olan 435 kadının yer aldığı önemli bir belgeydi.
Dernek Marie Curie’yi destekledi
1911 yılında, Nobel Kimya Ödülü’nü almış ancak kişisel bir karalama kampanyası nedeniyle ödülü geri çekmek zorunda kalmış olan Marie Curie’yi destekledi. Marie Curie, İsveç’in akademik kadın dünyasından 300 kişinin katıldığı Skansen’deki Högloft’ta düzenlenen bir akşam yemeğinde onurlandırıldı. KAF uluslararası kadın örgütleri ilişkilerine büyük önem veriyordu.
Uluslararası nitelik kazandı
İsveçli dernek, 1919’da kurulan Uluslararası Üniversiteli Kadınlar Federasyonu’na (IFUW) 1922’de katıldı. Nitelikler Yasası’nın kabul edilmesiyle uluslararası iş birliği teşvik edilmeye başlandı ve birçok İsveçli kadın akademisyen, IFUW’den uluslararası değişim bursları almaya hak kazandı. Bunlardan ilki, arkeoloji alanında doktora yapan Hanna Rydh’dı.
İskandinav işbirliği
İskandinav ülkeleri, Oslo’da 4. Uluslararası Konferans’a ev sahipliği yaptı. 8. IFUW Konferansı ise 1939’da Stockholm’de düzenlendi. I. Dünya Savaşı’nın patlak vermesi, Polonya’dan yeni seçilen başkanın izole edilmesine ve başkan yardımcısı Karin Kock’un uluslararası derneğin başkanlığını yürütmesine izin verilmesine yol açtı. 1968’de, Stockholm’deki Hässelby Şatosu’nda sözde bir Konsey toplantısı düzenlendi. 1989’da Helsinki’deki uluslararası konferansla bağlantılı olarak, İsveç derneği Uppsala ve Stockholm’de bir “sonraki konferans” düzenledi.
Skåne Bölgesi Şubesi kuruldu
Batı İsveç’te (1933) ve Skåne’de (Güney İsveç) (1934) yerel şubeler kuruldu. Skåne Bölgesi’nin kuruluşunun öncüsü, Lund Üniversitesi’ne yapılacak bir bağışın kadınlar için bir öğrenci yurdunun temelini oluşturmasında yoğun çaba sarf eden Asta Kihlbom’du. Yapımı 1937’de tamamlanan yurt, Veliaht Prenses Louise tarafından hizmete açıldı. Binanın sadece kadınlara özel konaklama bölümü hâlâ varlığını sürdürüyor ve örgütün Skåne Bölgesi toplantılarına da ev sahipliği yapıyor.
Batı Devresi
1917 gibi erken bir tarihte Göteborg’da Greta Hedin başkanlığında bir toplantı düzenlendi. Amaç, KAF’ın yerel bir şubesini kurma önerisi sunmaktı. Batı Bölgesi Şubesi ilk kez 1919’da, ikinci kez ise 1933’te Göteborg’da kuruldu. Her iki seferde de inisiyatif sahibi Doçent Greta Hedin’di.
Batı Şubesi uzun süredir varlığını sürdürüyordu. Dernek kurulduktan birkaç yıl sonra ilgi azaldı ve grup 1922’de faaliyetlerini durdurdu. Bunun başlıca nedeni, özellikle Göteborg’daki kütüphane ve müzelerde maaşlarını artırmak için bağımsız müzakereler yürütme hedefine KAF’ın destek vermemesiydi.
Daha sonra Batı İsveç Bölgesi Şubesi, 15 Kasım 1933’te yine Göteborg’da Greta Hedin’in öncülüğünde yeniden kuruldu ve dernek bugün hâlâ faaliyetini sürdürüyor. Bu kez örgüte daha büyük yetkiler verildi. Batı Bölgesi’nden, uzun yıllardır KAF’ın ulusal başkanlığını yürüten Agnes Wold’ün başkanlığı sırasında, KAF’ın yüzüncü yılı büyük bir ihtişam ve gösterişle kutlandı.
Stockholm Bölgesi
Stockholm Bölgesi Şubesi 1941’de kuruldu. Ulusal dernek, bir bağış sayesinde 1949’da Karolina Widerström’ün dairesini devraldı ve bu daire hâlâ hem yerel hem de ulusal düzeyde toplantılar için kullanılıyor. Dernek, II. Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında birçok mülteciye yardım etti. Sürgündeki Estonyalı kadınlar kendi çevrelerini kurdular. Enerjik bir CIR (cerrah) olan Stina Siberg’in girişimiyle üyeler, 1977-1987 yılları arasında Kenya’da yaklaşık 20 kız çocuğunun ortaöğretim masraflarını karşıladılar. Kadın rahipler, ortak vergilendirme ve aile politikası konularında görüşlerini dile getirdiler. KAF, yükseköğretime kabul için bir liyakat belgesi olan sözde askeri puanların kaldırılması için harekete geçti.
Kaf İsveç Kadın Lobisi’ne bağlıdır.
1998 yılında İsveç Kadın Lobisi’ne katılarak hem ulusal hem de Avrupa düzeyinde baskı oluşturulmuş, diğer İskandinav ülkeleri ve Baltık Denizi çevresindeki ülkelerle iş birliği 1990’larda yoğun bir şekilde sürdürülmüştür. KAF, Letonya Kadın Akademisyenleri Derneği’nin 1993 yılında derneğini yeniden düzenlediği dönemde derneğin sponsoru olmasının yanı sıra, 1997’de Lübeck’te ve 1999’da Mariehamn’da düzenlenen Baltık Denizi Kadın Konferanslarına katılmıştır.
İskandinav araştırma sempozyumları
1991 yılında Göteborg’da işgücü piyasası üzerine bir İskandinav araştırma sempozyumu düzenlendi. 1994 yılında Turku’daki İskandinav Forumu’nda ortak bir tam günlük seminer düzenlendi. Skåne Çevresi, Danimarka derneğiyle birlikte iki ortak sempozyum düzenledi: „1995’te Kadınlar ve Retorik ve 1996’da Kadın Rol Modelleri.“
2004’te 100. yıl dönümü partisi
2004 yılında, KAF’ın yüzüncü yıl kutlamaları kapsamında büyük bir yıl dönümü sempozyumu düzenlendi ve editörler Ingegerd Haglund ve Britt Marie Fridh-Haneson’ın liderliğinde bilimsel bir rapor yayımlandı. Yıl dönümü, uzun yıllardır başkanlığını yürüten Batı Çevresi’nden Agnes Wold tarafından yönetildi. Aynı zamanda, yıl dönümü yayını Forbidden frukt på kunskapen träd (Atlantis, 2004) yayımlandı.
KAF’a bugün neden ihtiyaç duyuluyor?
Son yıllarda yüksek öğrenim gören kadınların sayısı önemli ölçüde artmıştır. Günümüzde kız çocuklarının ortaokulda erkeklerden daha başarılı olduğunu, çeşitli alanlarda başarılı olduklarını, daha iyi notlar aldıklarını, daha iyi okuduklarını ve hayattan daha çok keyif aldıklarını biliyoruz. Günümüzde üniversite lisans eğitimine devam edenlerin çoğunluğu (%60 civarı) kadın, lisansüstü eğitime başlayanların ise yarısı kadındır. Günümüzde doktora tezlerini savunan kadın sayısı erkekler kadar fazladır. Tarihsel sürecin gelişimi, kadınların bilgi üzerinde giderek daha fazla güç kazandığı bir başarı öyküsü olarak yorumlanabilir. Ne yazık ki, bu versiyon tamamen doğru değil. Bir de işin diğer yüzü var.
Mücadele devam etmeli
Kadın eğitiminin tarihi, direniş, engeller, aksaklıklar ve sürekli hayal kırıklıklarıyla dolu karanlık ve trajik bir hikâyedir. Cinsiyetler arasındaki eşitsiz ilişkilerin hikâyesi henüz bitmedi. Eğitim sisteminde ne kadar yukarılara bakarsak, eşitsizlik o kadar derinleşiyor. Her ne kadar eğitim biçimleri demokratik olsa da, erkekler ve kadınlar için daha yüksek pozisyonlar, araştırma kurullarındaki pozisyonlar, yönetim pozisyonları ve araştırma kaynakları söz konusu olduğunda gerçek fırsatlar farklıdır. Araştırmalar, akademide kadınların hâlâ ayrımcılığa, cinsiyete dayalı sistematik bir olumsuz farklı muameleye maruz kaldığını gösteriyor. İşte bu yüzden KAF’a hâlâ ihtiyaç duyuluyor.
(Aşağıda okuyacağınız bölüm derneğin internet sitesinden alınmıştır)
Hakkımızda
- Kadın Akademisyenler Derneği (KAF), üniversite mezunu tüm kadınların bir araya geldiği bir platform ve buluşma noktasıdır.
- KAF, öncelikle günümüz İsveç’inde, ama aynı zamanda tarihsel bir perspektifle, kadınların profesyonel yaşamda ve toplumdaki katkılarını öne çıkarmayı amaçlıyor.
- KAF, üyelerin farklı becerileriyle birbirlerini zenginleştirdiği kuşaklar arası ve meslekler arası ağlar oluşturmak için çalışır.
Bu, özellikle şu anlama gelir:
- Özellikle akademik eğitim almış kadınların önemsediği konuları takip ediyor ve özellikle genç araştırmacıların ilham ve cesaret alabileceği bilimsel değişim ağları kurmaya çalışıyoruz.
- Kadın akademisyenler için önemli olan çeşitli konularda üye toplantıları ve açık konferans ve tartışma akşamları ve Üyelerin başvurabileceği ödül burslar düzenler.
- Derneğin kurucusu Karolina Widerström’ün tarihi mirasını yönetir ve KAF’ın 1904’te kurulmasından bu yana kadın akademisyenlerin neler yaptığını vurgulamak için çalışır
