“Göçmenler Geriye Dönmeye Başladı”
Siz de duydunuz mu?
Ayşen Boran
Diyorlar ki son dönemlerde göç edenler yavaş yavaş geriye dönmeye başlamış. Olabilir. Dönenleri duyuyorum ben de. Ama hala gitmeyi isteyenler ve bir daha geri dönmeyi göze alamayacağını bilenler kadar değil. Çünkü iyileşmeyi bırak, giderek kötüye doğru evriliyor memleketteki koşullar bence.
Gidebilmek de hayattaki her şey gibi sınıfsal. Parası olan, imkanlarını ayarlayabilen, olmazsa geri dönmeyi öyle ya da böyle göze alabilecek şansı olanlar gidebiliyor. Bu durumu iki türlü okumak mümkün bence. Koşulları iyi olan, orta üst veya üst sosyo ekonomik sınıftan birisi yurtdışına çıktığında yüksek yaşam standartları ortalamaya düşüyor. Çünkü kabul etmek gerekir ki yılların birikimiyle oluşan ev, eşya gibi materyaller ile kariyer ve sosyal çevreye ne kadar paranız olursa olsun hemen ulaşabilmek mümkün değil. Yurtdışındaki hayat kültürel anlamda daha doyurucu olsa bile sosyal anlamda aynı çevreye sahip olmadığınız için, diliniz ve kültürünüz farklı olduğu için insanı başlarda tatmin etmiyor.
Evler de öyle. Çünkü yıllardır biriktirdiğiniz objeler, kullanmaya alıştığınız aletler, anısı olan eşyalar olmuyor yeni evinizde. Evler de daha eski genelde. Eşyalar da nereden ne alacağınızı hemen keşfedemediğiniz için sıradan ve hadi itiraf edelim ucuz. Bir anda memleketteki standartlarınız yerle yeksan oluveriyor göçünce anlayacağınız. Yaşam standartları düşerken hayat kalitenizin yükselmesinin anlamı ise bir kaç yıldan önce farkedilmiyor. Çünkü ilk bir kaç yıl genelde keşif ve alışma süreci ile geçiyor. Bu adaptasyon sürecini atlatmaya dayanamayan, yukarıda bahsettiğim olumsuzlukları günlük hayatının bel kemiği haline getirip sürekli kıyasa başlayan bireyler için yurtdışından dönüş bir oh be dedirtiyordur eminim. Bence tuzun yeteri kadar kuruysa gezmeye git, göçmenlikle işin ne zaten!
Öte yandan bir şekilde eğitim ve deneyim sayesinde benzer koşulları yaratabilen ve zorlu ilk zamanları atlatabilenlerin geri dönüş olasılıkları az. Son yıllarda daha iyi maddi koşullara sahip olmak için değil, sosyal koşulları iyileştirmek için göç ediliyor. Özellikle de çocuklar için. Bu yüzden eskiden yeterli parayı veya emekliliği sağlayınca dönen göçmenler, bugün ana mevzu para olmadığı için dönmeyi düşünmüyorlar.
Çocuklar çok önemli bir sebep. Uzun zamandır çıkışı zor bir darboğazda olan eğitim ve iş piyasasında zorlanan ebeveynler için zaman zaman ayrımcılığa bile maruz kalsalar yine de pek çok ülkedeki eğitim cazip geliyor çocukları adına. Başını alıp gitmiş özel okul ücretleri ile Avrupa veya Amerika’daki ücretsiz ve nispeten iyi eğitim veren devlet okullarını karşılaştırıyor insanlar.
Gençler için ise liyakat, vasıfsız işlerde dahi yaşam alanı yaratabilecek kazancı elde edebilme şansı, sosyal anlamda daha özgür bir alan ve geleceğe dair en azından umut vaadeden bir piyasa elbette daha çekici geliyor. Bunun üzerine pıtırak gibi açılan vasıfsız üniversitelerin mezun enflasyonu, değiştirilemeyen siyasi ortam, kayırmacı iş piyasası ve toplumun üzerine çöreklenen karanlık bulutları düşününce dönmek için değil ama gitmek için epey geçerli sebepler var diyebiliriz.
İnsan her ne kadar bütün bunlardan azade yaşar, kendi kozamı kurar, etliye sütlüye dokunmadan kendime yeter ve çocuklarımı kendi bildiğim gibi yetiştiririm diye düşünse de, işin aslı asla böyle olmuyor. Çocuklar parkta, okullarda, ekranlarda, komşuda, partide o itinayla örülen kozaların dışına çıkıyorlar. Zamanında etkilenmesin diye açmadığınız televizyonların sosyal medya yansımaları, ardı ardına maruz kaldıkları seçilmiş kültürsüzlük ve yozlaşmış değerler sızıyor çocukların günlük yaşamına. Arkadaşlarından ayrı düşmemek için Türk dizileri izleyen, kitap okumayı küçümseyen, kendine dair zengin olmaktan gayrı bir gelecek hedefi düşünemeyen, önünde olanaksızlıkların ardı ardına sıralandığı bir engeller listesi olan biri haline geliyor çocuğunuz. Bunun aksini yapabilmek için göstereceğiniz çaba, yurtdışında tutunmak için vereceğiniz emekle karşılaştırılamaz bile.
Memleketinden kendisi ve çocukları adına aydınlık bir gelecek umudu azalmış binlerce göçmen şimdi dünyanın pek çok ülkesinde kendisi ve gelecek kuşakları için bir yuva kurma derdinde. Bu arada gözler memlekette ama bana kalırsa artık dönmek için değil, geride kalanlar için.
Buna rağmen biliyorum ki, dünyanın her ülkesinde iyi ve kötü koşullar, yaşamlar, zorluklar ve avantajlar var. Şu ana kadar dünya üzerinde 118 milyar insanın gelip geçtiği söyleniyor. Bunun sadece 8 milyarı şu an yaşıyor. Biz de bizden önceki 110 milyar insan gibi gelip geçeceğiz. Bu arada en iyi, en içimize sinen, en elimizden gelen yaşamı nerede, ne şekilde kurabiliyorsak o. Dahası bir anlamda hayal…
Hayal kurmak ve gerçekleşmesi için çabalamak harika ama yaşamı sadece tek bir hayale bağlamak da gerçekçi değil ne yazık ki!
