Bir Şehre Edebiyat Etkinliği Gelirse
“Belki şehre bir film gelir
Bir güzel orman olur yazılarda
İklim değişir, Akdeniz olur
Gülümse”
Troya Dergisi’nin Genel Yayın Direktörü, şiir kokulu ağabeyim Hayrettin Geçkin, Ayvalık Edebiyat Günleri üzerine yazı istedi. Düşünmeye başladım… Henüz daha oturmamış, hepi topu iki yıllık bir etkinlik hakkında ne yazabilirim, nasıl yazabilirim? derken yukarıdaki şarkı dönmeye başladı içimde ve beni bazı anların kıyısına; bir şehre edebiyat etkinliği ya da şiir günleri yerleşirse orada neler olabileceği üzerine iki yıl önce düşündüklerime sürükledi. O anda konuyu biraz daha genele taşımak istedim. Nerede düşünmüştüm? Hatırladım… İki yıl önce, on bir yıl aradan sonra şiir ırmağını yeniden akıtmaya başlayan Salihli Şiir Etkinliği’nden dönüyordum. Yıllar sonra yeniden başlayan etkinlikteki izdiham, coşku ve mutluluğa şaşırarak tanık olmuş, sorgulamıştım. Çünkü aynı etkinliğe yıllar öncesi de sayısız kere gitmişliğim, kıyaslama yapacak kadar çok deneyimim vardı ve bu nedenle de kasabanın esnafından tutun da bürokratına kadar böylesi bir sahip çıkış, gözlerimi yaşartmıştı. Kimler gelmiş kimler geçmişti konuk olarak. Samanyolunun yıldızları kadar parlak bir geçmişi vardı. Hatta yazıyı hazırlarken kaybettiğimiz Ahmet Telli ve daha niceleriyle orada yüz yüze tanışmıştım. En uzun soluklu ve en parlak etkinliklerden olması gibi bir ünü vardı ve hâlâ bu ününü gururla taşımaya devam ediyor Salihli Şiir İkindileri. Tarihçesine bakarsak:
Tatlı hikâyesi şöyledir: Bir sohbet sırasında Salihli Belediyesi’nin efsanevi başkanı Zafer Keskiner, şair Şadan Gökovalı’ya “Struga Şiir Akşamları olur da Salihli Şiir İkindileri niye olmasın?” diye sormasıyla başlar. Kıymetlim Şadan Gökovalı’dan sonra danışmanlığını ve sunuculuğunu üstlenen şair Tuğrul Keskin ile de devam eder bu gelenek… Salihli Şiir İkindileri, 1985 yılında başlamış ve 2013 yılına kadar kesintisiz olarak edebiyatseverlerle buluşmuş, zamanla uluslararası bir kimlik kazanarak, Balkanlar ve Avrupa’dan birçok şairi ağırlamıştır… Güz ve bahar mevsiminde (Nisan ve Kasım aylarında) gerçekleştirilmektedir. Etkinliğin özel konuğu olarak davet edilen şaire, Salihli halkı adına “Dionysos Şiir Ödülü” verilmektedir… Etkinlikler, şiirin felsefi ve sanatsal boyutlarıyla ele alınarak oluşturulmasıyla hayat bulur. İlaveten her etkinlik sonrası katılımcı şairlerin şiirlerinden derlenmiş “İz Dergisi” yayımlanıp dağıtılır.
İşte böyle… O gün, Salihli Zafer Keskiner Tiyatro Salonu’nda elli birinci kez yapılan Şiir İkindileri’ne yoğun ilgi vardı. Belediye değişimleri ile kurutulan ırmak yeniden gürül gürül akmaya başlamıştı hem de on bir yıl sonra…
Şarkı dönmeye devam ediyor hâlâ, mırıltılarınızı duyar gibiyim. Peki, şehrimize bir edebiyat etkinliği gelirse bize, size, onlara neler olur?
Böyle etkinlikler bir kentin kültürel görünürlüğünü artırır, ulusal ya da uluslararası farklı sanatçılarla okurları buluşturur, şiir ve edebiyat üzerine söyleşiler, imza etkinlikleri okur oranını, genel kültürü artırır. Müzik dinletileri, film, tiyatro gösterimleri insanları kıpır kıpır eder, coşku verir. Genç okurları şiirle, edebiyatla buluşturur ilham olur, rol model imkânı sunar ve gençlerin enerjisini doğru yere kanalize eder. Ne de olsa davranışlar ve duygular bulaşıcıdır. Her etkinlik bir penceredir, açarsınız ve başka gidilecek yollar görürsünüz. Edebiyat bir bulma, yeridir; kendini bulma, içinde bulunduğun kültürü bulma, dünyayı bulma… Bireysel olanın dışında turizmi ve esnafı canlandırır, aynı zamanda kent sakinlerinde aidiyet duygusunu güçlendirip, şehrin kültürel kimliğinin kalıcı biçimde zenginleşmesine olanak sağlar… Kültürel belleğe katkı sağlar, bir kentin adının edebiyatla birlikte anılmasına yardımcı olabilir. Sonraki kuşaklara böyle bir miras bırakmak da ayrıca önemlidir.
Anlatabildim mi bilmem? İşte, eve dönerken düşündüklerim bunlardı ve on bir yıl sonra tekrar başlayan Salihli Şiir İkindileri’ne ben de coşku ile katılanlardanım. Hem İzmir’den hem de Manisa’nın farklı yerlerinden akın akın gelenlerden biri olarak bu yoğun ilgi aklımı almış, şaşırmış, çokça etkilenmiştim. O coşkulu kalabalığı o çok büyük salon almamış, tıklım tıklım olan mekânda oturarak izlemeye utanmıştık, çünkü yer bulamayan kalabalık salonu terk etmemişti. İğne atsan yere düşmeyecek şekilde, nefeslerimiz birbirine karışarak sonuna kadar kıpırdamadan izlemiştik. Öğle arasında gezdiğim küçük çarşısı ise ayrı şenlikteydi, esnafın yüzünde gülücükler saçılıyordu.
Böylesi zor zamanlarda yine sanat kurtarıcı olmuştu işte!
Bu görüntüler gözlerimin önünden film şeridi gibi akıp durdu günlerce. Manisa’nın ilçesi olmasına karşın Salihli’nin dokusu farklıdır, bu aydın, görgülü bakışı burada hissedersiniz. Tüm bu farkın yıllar içinde Salihli Şiir İkindileri ile olduğunu düşünenlerdenim… On bir yıl aradan sonra o muazzam kalabalık, yoğun ilgi kuşkusuz ki o an oluşmuş bir mucize değildi. Mucize dediğimiz şey belki de sanılanın aksine birden bire oluvermiyordu. Aksine yıllar içinde olan nicel birikimler nitel sıçramalar yaratmış, geçmiş yıllardan, birbirine eklenerek büyüyen sular büyük bir ırmağa dönüşmüştü.
Heyecanlanmıştım… Gelecek ay da Ayvalık’ta, Ayvalık Edebiyat Günleri başlayacaktı…
Tamam, belki Ayvalık’ta da… Ne bileyim Ayvalık’ta da işte diye konuşuyordum kendi kendime…
Evet, Ayvalık Edebiyat Günleri Salihli Şiir İkindileri gibi köklü bir etkinlik değildi iki insanın ortak bir hayali vardı ve bu hayale tutunarak yola çıkıldı. Ayvalık’a gönül vermiş iki sanat insanı şair, yazar Mevlüt Asar ve Ali Akdamar Ayvalık’ın kültürel kimliğini güçlendirmeyi amaçlayan, yazarları, şairleri, eleştirmenleri ve okurları bir araya getiren bir edebiyat buluşması düzenlemek istediler. Amaçlarından biri bu iken diğeri de bu etkinliğin yılda bir kez geleneksel haline gelmesi idi. Mevlüt Asar’ın bir araya getirdiği Mozaik Edebiyat Grubu’nun da katkı sunmasıyla gerçekleşen etkinlik için yer, muhteşemdi. Ayvalık insanı sanatseverdi ve yerel olarak da orada ve civarında üretken çok kalem vardı. Programda genellikle söyleşiler, imza günleri, paneller, şiir dinletileri ve okur-yazar buluşmalarına yer verilmişti. Amaç yalnızca kitap tanıtımı yapmak değil; edebiyat üzerine düşünmek, farklı kuşaklardan yazarlarla okurları aynı ortamda buluşturmak ve Ayvalık’ın kültür yaşamına kalıcı bir katkı sağlamaktı.
Bir yanım çok üzgündü bir Ayvalık sevdalısını, Bedri Karayağmurlar’ı kaybetmiştik. Anmadan geçmek istemedim, aramızda olacaktı, olamadı.
Bizi günlerdir saran çokça telaşımız kalabalık bir açılış, programlara olan ilgi ile dağılıyor. Ayvalık kucaklıyor bizi; sokakları, envai çeşit çiçeği, kokusu ve insanıyla… Kaldığımız evin komşularının misafirperverliğini mi anlatmalıyım, bana gece yarısı ilaç getiren daha önce hiç tanımadığım o canım Üstel çiftini mi, gördüğümüz yerde birbirimize sarıldığımız yeni tanışları mı, arada derede dinlendiğimiz Camlı kahvenin huzur veren maviliğini, sıcaklığını mı, yoksa bizi kucaklayan begonvilleri mi anlatmalıyım size… Ya üstümüzü başımızı sobeleyen yasemin kokularına ne demeli! Ciddiyim bakın, dünyanın esas gerçekliğinden alıp çıkaran o Ayvalık ruhunu gördüm ben. Ve dedim ki: İşte bunların hepsi edebiyata dair.
İlgi muazzamdı, insan sıcaklığı inanılmazdı. Havada büyülü bir fısıltı vardı.
En çok da bu kaynaşmaya vurulduğumu itiraf etmeliyim. Şu bilgi bende vardı. İnsanlar evlerinde bir başına da okurlar kitaplarını, şiirlerini. Bir başına da izlerler filmlerini. Bunu yapamayana da öğreten bir pandemi süreci yaşadık ne de olsa biz değil mi? Düşünün üstüne… O zaman bu neydi? Salt edebiyat mıydı? Yoksa artık bastırılmış, her yerden kıstırılmış, ötekileştirilmiş olmaktan yorulan mutsuz bir avuç insanın edebiyatı kalkan yaparak, sebep yaparak birbirine tutunması mıydı? Muhabbet kurtaracak bizi dedim sonra sanat ve muhabbet… Yıllar öncesine gidiyorum. Nadir Sarıbacak’ın ödül konuşması geliyor aklıma “Bizi ancak kardeşlik ve muhabbetin kurtaracağına inanıyorum. Muhabbet, gerçekten… Belki bir duble rakı ya da bir demlik çay. Muhabbet kurtaracak bizim dertlerimizi.”
Ödünç alarak toparlamak isterim. Muhabbet ve edebiyat kurtaracak bizi. Belki minik, yaramaz, kıpır kıpır bir öykü, belki coşan dereler gibi çağıldayan bir şiir, belki bir anlatı. Böyle, bu duygularla vedalaştım geçen yıl.
Yukarıdaki duygu ve cümle ile kapattığım etkinliğin bu yıl ikincisi gerçekleşti. Hazırlıklar aylar ay öncesi başlanmasına rağmen ilk yıla göre biraz sönüktü. Evet, kaynaştığımız güzelim Ayvalıklı sanatsever ve yazarlarıyla yine özlem dolu güzel anlar yaşadık. Geçen yıldan farklı olarak liselere gittik, gençlerle buluşmak muhteşemdi. Bizlerden onlara onlardan bize akan, bulaşan enerji heyecan vericiydi. İsmine sokak edebiyatı dediğim bazı caddelerde ve yerlerde kitap okumaları yaptık. Ancak Belediye’den istenen desteklerin karşılıksız kalması, duyuruların iyi yapılamaması, başka birtakım olanaksızlıklar nedeniyle geçen yıl ki kalabalığı yakalayamadık. Belediyenin desteği ile gerçekleşen ve ne yazık ki aynı tarihlere denk gelen, GastroFest etkinliği dikkatin dağılmasına neden oldu. Mide şenliği, ruh ve beyin şenliğine galebe mi çalmıştı? Böyle düşünmek istemiyorum. Ancak şu gerçeği de biliyorum: “Taşıma su ile değirmen dönmez” sürekliliği ve kent yaşamına katkıları açısından Ayvalık Belediyesi ile kol kola yürümek, doğru planlama ve belediyenin desteği ile mucizeler gerçekleşeceğinin örneği var Ege’de. Ayvalık’ta neden olmasın? Ayvalık ve Ayvalık’ın sanatsever insanı bunu fazlasıyla hak ediyor.
hulya.duman@deu.edu.tr
