İstanbul, 02-11.2026
KIRILGANLIĞIN İÇİNDEN GEÇERKEN…
Kişisel acılardan ortak mücadeleye
Sevgili Zehra,
Nasılsın diyeceğim ama durumunu biraz tahmin edebiliyorum. Yine de her durumda kendini ayakta tutacak bir şeyler bulacağına ve direnme gücünü kaybetmeyeceğine eminim. Hayat çok garip, bir anda elimizde olan, alıştığımız, tutunduğumuz ve varlığımızın bir parçası olan şeyleri kaybetme olasılığı insana çok ağır geliyor. Kaybettiğimiz şey kendimizin ve yakınlarımızın sağlığı olduğunda durum çok daha sarsıcı oluyor. ‘’Ateş düştüğü yeri yakar’’sözcüğünün anlamını ancak yaşadığımız zaman anlayabiliyoruz.
Ancak bazen özellikle de kötü yönetimler yüzünden ihmaller, kazalar, doğal afetler, politik şiddetle gelen acılar ve can kayıplarında durum bireysel olandan toplumsal travmalara dönüşebiliyor. Deprem, maden kazaları, seller, orman yangınları, yargısız infaz ve tutuklamalar, kadın cinayetleri vb. ülkemizde maalesef kader değil. Bizim buralar sadece kişisel acıları değil çok sık toplumsal acıları da yaşayan ve yaşatan bir coğrafya. O nedenle kişisel acılarımıza rağmen tutunacağımız ve uğrunda mücadele edeceğimiz ideallerimiz, değerlerimiz ve çözümün bir parçası olabileceğimiz üretimlerimiz ve eylemlerimiz hep var olmalı. Sen de bir süredir kadına yönelik eril şiddet üzerine ve bunun ardındaki sosyo-politik büyük resmi deşifre edecek sanatsal çalışmalara imza atıyorsun. Tiyatrocu, yazar ve eğitimci olarak çok üretken bir yolda hiç durmadan çalışıyorsun. Umarım kişisel acılarını kısmen dindirecek olan bu sürece daha fazla tutunarak ruhunu sağaltmayı başarırsın.
Lacrima
Bana gelince, diz ameliyatım sonrası hayat bir süredir sadece fizik tedavi için gidip geldiğim hastane koridorlarından ibaretti. Ancak İKSV’nin bu yıl 30.’su gerçekleşen Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali’nin açılış oyunuyla şeytanın bacağını kırıp ilk kez insan içine çıkabildim. Hem de çok etkilendiğim üç saatik muhteşem bir oyunla…
Lacrima Latince göz yaşı demekmiş, oyunun adı bu. Tabii ki bu kadar etkilendiğim oyunun yazarının ve yönetmenin Caroline Guiela Nguyen adlı bir kadın olması tesadüf değil. Üstelik bu sanatçının üç farklı kıtaya, çok katmanlı göç hikayelerine uzanan zengin ve çok kültürlü bir aile geçmişine sahip olması da cabası ki oyuna çok farklı ve çok katmanlı bir bakış ve yorum düzeyi katıyor. Ben de arasız neredeyse üç saat süren oyundan hareketsiz kalan dizimin hafif şiş ve ağrılı haline hiç aldırmadan düşüncelerle ve duygu yüküyle dopdolu çıktım.
İstanbul’a geldiğinde sana oyundan daha detaylı bahsederim hatta becerebilirsem bir eleştiri yazmak için zaman zaman ufak notlar da alıyorum. Ama işin daha ilginci oyunla ilgili okuduğum eleştirilerde oldukça eril bir bakış açısını hem kadın hem de erkek eleştirmenlerde görüyor olmam. Zaten sırf bunun için ‘’eleştirinin eleştirisi’’ gibi bir yerden oyuna bakmayı deneyeceğim.
Oyun çok kısaca bir İngiliz prensesinin gelinliğinin kıtalar arası üretim sürecini; moda dünyasının ihtişamlı görünümünün ardındaki küresel üretim çarklarını, harcanan gizli emeği ve ödenen insani bedelleri sahnede görünür kılarak o muhteşem gelinliğin ardındaki küresel emek-sömürü zincirini ifşa ediyor. Paris’teki lüks modaevi, Fransa’nın Normandiya bölgesindeki Alençon’daki dantel atölyesi ve Mumbai’de, duvaktaki yüz binlerce inciyi işleyen sonu körlükle biten nakış ustaların bulunduğu Hindistan. Sahne aynı anda birebir çalışan atölyeler olarak kurgulanmış, bunlara bir de zoom bağlantıları ve medya görüntüleri eklenerek aralarındaki iletişim görünür kılınmış. İşte ben tüm bunların dışında oyuna daha feminist bir açıdan bakarak görünenlerin ardındakilere ve herkesin eleştirdiği yerlere bakmak istiyorum. Araya giren ve erkek şiddetinin sistematik olduğu bir aile hikayesi var ki diğer yazarlar bunu fazla bulmuş ve genel akışı bozduğunu söylemiş. Sonuç olarak, becerebilirsem bu eleştirilere karşı bir eleştiri ve bakış geliştirebilecek miyim bilmiyorum. Ama en azından kendim için deneyeceğim.
Sana bu oyun dışında anlatabileceğim pek bir şey yok. Sadece artık daha rahat yürüdüğümü hatta dün bir jüri toplantısına bile katılabildiğimi söyleyebilirim.
Kötü şeyler de iyi şeyler de zamanla geçiyor. Ancak bize kalan belki de iz bırakan ve bizi ayakta tutan duygularımız, düşüncelerimiz, üretimlerimiz ve özellikle de paylaşımlarımız. Umarım seninle daha çok uzun yıllar sağlıkla ve keyifle bu dayanışma ve paylaşım ruhunu sürdürebiliriz.
Sen benim rol modelim olarak hep iyi ol ve umudunu hiçbir şekilde kaybetme. Her an fiziksel olamasa da tüm enerjim seninle.
Sevgiyle kal
